Debaty sejmowex904 Kadencja

Interpelacja w sprawie spłaty przez niektóre jednostki kultury wierzytelności z tytułu odpłatnego nabycia na własność budynków i urządzeń

   Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (DzU nr 91, poz. 455) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi) będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż skarb państwa stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego z zachowaniem praw osób trzecich.    Jednocześnie w art. 2 ust. 2 ustawy przyjęto, że budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stały się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie następowało odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. Wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków w myśl ust. 9 art. 2 cyt. ustawy podlegały zabezpieczeniu hipotecznemu, a wpis hipoteki następował po bezskutecznym upływie terminu na zaspokojenie wierzytelności. W razie sprzedaży, wydzierżawienia, wynajęcia lub innego odpłatnego udostępnienia nieruchomości lub ich części, na których dokonano zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności, wierzytelność staje się natychmiast wymagalna w części równej korzyściom uzyskanym ze sprzedaży, dzierżawy, najmu lub innego odpłatnego udostępnienia.    Aktualnie kwestię uwłaszczenia osób prawnych reguluje art. 200 i 202 ustawy z dnia 21.07.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DzU nr 115, poz. 741, ze zm.). Artykuł 200 cyt. ustawy zawiera uregulowanie dotyczące państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej i ma zastosowanie do spraw niezakończonych przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy. Treść tego przepisu w swej istocie jest zbieżna z ustawą z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a w szczególności w kwestii odpłatności za budynki, lokale i urządzenia przejęte na własność przez uwłaszczone podmioty oraz zasad odnoszących się do terminu wymagalności wierzytelności zabezpieczonych hipoteką i zasad ich spłaty.    Zasadniczo odmienne jest uregulowanie zawarte w art. 202 ustawy, które odnosi się tylko do państwowych instytucji kultury.    Z dyspozycji powołanego przepisu wynika, że państwowe instytucje kultury, które na podstawie ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (DzU nr 114, poz. 493 z 1994 r. ze zmianami) uzyskały osobowość prawną, nabywają z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntów, którymi zarządzały w dniu 5 grudnia 1990 r., oraz własność położonych na nich budynków, innych urządzeń i lokali. Przy czym, odmiennie niż w dotychczasowych regulacjach, nabycie budynków, innych urządzeń i lokali następowało nieodpłatnie.    Tak więc w odniesieniu tylko do opisanej kategorii instytucji kultury ustawodawca przyjął zupełnie odmienne zasady dotyczące uwłaszczenia, czyli wprowadził zasadę nieodpłatnego przekazywania budynków, urządzeń i lokali.    W zaistniałej sytuacji część instytucji kultury, w tym np. Teatr Polski we Wrocławiu, zobowiązana jest spłacać ogromne wierzytelności skarbowi państwa z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali, gdyż wierzytelności te stają się wymagalne w razie sprzedaży, wynajęcia, wydzierżawienia albo innego udostępnienia nieruchomości lub ich części, na których dokonano zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności.    Natomiast instytucje kultury, które się uwłaszczyły wg zasad opisanych w art. 202 cyt. ustawy, mogą wszelkie uzyskiwane przychody w tym m.in. ze sprzedaży, wynajęcia, wydzierżawienia lub innego odpłatnego udostępnienia przekazywać w całości na cele statutowe, albowiem z tytułu przejęcia budynków nie są zobowiązane dokonywać jakichkolwiek wpłat na rzecz Skarbu Państwa, gdyż przejęcie to nastąpiło nieodpłatnie.    Mając wątpliwości co do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytanie: W jaki sposób Skarb Państwa zrekompensuje jednostkom kultury wydatki związane ze spłatą wierzytelności z tytułu odpłatnego nabycia na własność budynków, urządzeń i lokali?    Poseł Janusz Krasoń    Warszawa, dnia 12 września 2003 r.