Debaty sejmowex904 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sprawności funkcjonowania służb sanitarno-weterynaryjnych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 20 maja 2005 r., znak SPS-0202-10070/05, dotyczące interpelacji Pana Posła Jacka Wojciechowicza w sprawie sprawności funkcjonowania służb sanitarno-weterynaryjnych, uprzejmie informuję, co następuje.    Resortem odpowiedzialnym za zapewnienie bezpieczeństwa żywności jest Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wraz z podległymi i nadzorowanymi przez właściwych ministrów inspekcjami.    Podległa Ministrowi Zdrowia Państwowa Inspekcja Sanitarna, zgodnie z art. 40 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz.U. Nr 63, poz. 634), sprawuje nadzór nad jakością zdrowotną żywności, poziomem dozwolonych substancji dodatkowych i innych składników w żywności oraz przestrzeganiem warunków sanitarnych w procesie produkcji i w obrocie tymi artykułami, z uwzględnieniem zasad systemu HACCP.    Natomiast Inspekcja Weterynaryjna podległa Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprawuje nadzór, zgodnie z art. 40 ust. 5 ww. ustawy, m.in. nad zakładami produkującymi produkty pochodzenia zwierzęcego, badaniem zwierząt rzeźnych i ich mięsa, mięsa zwierząt łownych oraz produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych na potrzeby własne gospodarstwa, produkcją i sprzedażą bezpośrednią produktów pochodzenia zwierzęcego oraz produktami pochodzenia zwierzęcego przywożonymi z państw trzecich.    Inspekcja Weterynaryjna realizuje zadania z zakresu bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego także na podstawie przepisów art. 3 ust. 2 pkt 5 lit a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. Nr 33, poz. 287, z 2005 r. Nr 23, poz. 188).    Dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego najważniejsze jest przestrzeganie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. Nr 33, poz. 288 z późn. zm.). Ustawa ta dotyczy wymagań weterynaryjnych obowiązujących przy produkcji, czyli pozyskiwaniu, wytwarzaniu i przetwarzaniu, pakowaniu, przepakowywaniu oraz transporcie produktów pochodzenia zwierzęcego. Na podstawie tej ustawy wydane zostały rozporządzenia, które implementują poszczególne dyrektywy UE. Zgodnie z art. 7 tej ustawy podstawowym obowiązkiem podmiotów prowadzących działalność w zakresie produkcji lub umieszczania na rynku produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym również przetwórstwa mięsa, jest zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego produktów oraz spełnianie wymagań weterynaryjnych w zakresie prowadzonej działalności. Inspekcja Weterynaryjna nadzoruje spełnianie ustawowych obowiązków przez producentów żywności i w wyniku stwierdzenia jakichkolwiek uchybień ma obowiązek podjęcia właściwych postępowań administracyjnych.    W ramach prowadzonego nadzoru nad spełnianiem ustawowych obowiązków przez producentów żywności w roku 2004 Inspekcja Weterynaryjna skontrolowała m.in.:    - 1581 zakładów uboju zwierząt: bydła, owiec, świń, koni,    - 1930 zakładów rozbioru mięsa czerwonego,    - 1880 zakładów przetwarzających mięso czerwone,    - 272 zakłady uboju drobiu,    - 303 zakłady rozbioru mięsa drobiowego,    - 84 zakłady przetwarzające mięso drobiowe,    - 982 punkty skupu dziczyzny,    - 26 zakładów przetwórstwa dziczyzny i mięsa zwierząt łownych hodowlanych,    - 160 miejsc sprzedaży mięsa w handlu obwoźnym,    - 611 zakładów sprzedaży bezpośredniej.    W wyniku tych kontroli, po stwierdzeniu uchybień, wydano 10254 decyzji administracyjnych, w tym między innymi 4274 decyzji nakazujących usunięcie uchybień, 678 decyzji nakazujących wstrzymanie produkcji oraz 395 decyzji zakazujących produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego i skreślających zakłady z rejestru podmiotów zatwierdzonych do prowadzenia określonej działalności. Wykonywanie nadzoru nad zakładami przez organy Inspekcji Weterynaryjnej było przedmiotem kontroli inspektorów z Biura do Spraw Żywności i Weterynarii (FVO) w ramach wielu misji prowadzonych przez Komisję Europejską w Polsce. Eksperci FVO pozytywnie ocenili działalność Inspekcji Weterynaryjnej w tym zakresie.    Niespełnienie wymagań weterynaryjnych lub ich naruszenie może być przyczyną poważnych zagrożeń zdrowia lub życia ludzi. Dlatego też, niezależnie od rygoru natychmiastowego wykonania decyzji organu, przewidziane są kary dla nieuczciwych producentów. W przypadku naruszenia wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przewidziane są następujące kary, zgodnie z art. 28 ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego:    ˝Art. 28 1. Kto, prowadząc produkcję produktów pochodzenia zwierzęcego, nie zapewnia wymagań weterynaryjnych w zakresie prowadzonej działalności, podlega grzywnie.    2. Kto:    1) prowadząc produkcję produktów pochodzenia zwierzęcego, nie zapewnia wymagań weterynaryjnych w zakresie prowadzonej działalności, powodując zagrożenie dla zdrowia publicznego,    2) podaje zwierzętom substancje niedozwolone, lub wykorzystuje zwierzęta, którym podawano substancje niedozwolone do produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego, z wyjątkiem zwierząt, którym podawano substancje o działaniu beta-agonistycznym oraz hormonalnym, w tym tyreostatycznym w celu leczniczym lub zootechnicznym, po upływie okresu karencji,    3) w celu umieszczania na rynku albo sprzedaży bezpośredniej produktów pochodzenia zwierzęcego rozpoczął działalność w zakresie ich produkcji bez uprzedniego zgłoszenia tej działalności powiatowemu lekarzowi weterynarii,    4) nie zgłasza do badania zwierząt rzeźnych i ich mięsa, mięsa zwierząt łownych lub produktów pochodzenia zwierzęcego,    5) umieszczając na rynku produkty pochodzenia zwierzęcego, nie zaopatruje ich w handlowy dokument identyfikacyjny lub nieprawidłowo je znakuje,    6) będąc podmiotem prowadzącym zakład, wprowadza produkty pochodzenia zwierzęcego niezgodnie z kwalifikacją uzyskaną przez ten zakład    - podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.˝    Należy mieć na uwadze, że proponowane przez ustawodawcę kary za naruszenie przepisów ustawy to nie tylko wymiar finansowy, jaki określony jest karą grzywny, ale również straty finansowe, jakie ponosi producent w wyniku ograniczenia wielkości produkcji bądź nakazu wstrzymania produkcji czy też innych ograniczeń nałożonych na zakład w wyniku decyzji powiatowego lekarza weterynarii. Karą dla nieuczciwych producentów jest również utrata zaufania konsumentów do produkowanej przez danego producenta marki żywności, co powoduje, że żywność ta nie znajduje rynków zbytu. Należy mieć również na uwadze fakt, że bardzo często dochodzi do sytuacji, gdy organy Inspekcji Weterynaryjnej zgłaszają fakt podejrzenia popełnienia czynu zabronionego penalizowanego m.in. w art. 28 ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego, a właściwa jednostka organizacyjna prokuratury umarza postępowanie w sprawie z uwagi na niską szkodliwość społeczną czynu. Wydaje się zatem, że należy zintensyfikować działania w celu egzekucji obowiązującego prawa i poprawić skuteczność jego egzekwowania przez organy ścigania. Nie jest natomiast celowe podwyższanie przewidzianych prawem kar.    Stwierdzenie w interpelacji Pana Posła ˝o przypadkach przymykania oczu˝ lub ˝zjawiska ślepoty służb kontrolnych˝ na nieprzestrzeganie przepisów zapewniających bezpieczeństwo żywności jest nieuprawnione. Przykładem tego są zdecydowane działania zastosowane w przypadku nieprawidłowości wykrytych w zakładach mięsnych Constar S.A. w Starachowicach. Natychmiast po uzyskaniu w dniu 14 kwietnia br. informacji o naruszeniu wymagań weterynaryjnych Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zlecił Głównemu Lekarzowi Weterynarii przeprowadzenie kontroli.    Kontrola przeprowadzona przez Biuro Kontroli Głównego Inspektoratu Weterynarii zakończyła się wydaniem decyzji wstrzymującej w trybie natychmiastowym produkcję działu konfekcjonowania wędlin w zakładzie Constar S.A. oraz wstrzymującej przyjęcie zwrotów produktów wycofanych przez odbiorców zewnętrznych, a także nakazującej wzmożenie kontroli wewnętrznej w zakresie produkcji, pakowania, konfekcjonowania wędlin i transportu środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego wjeżdżających na teren zakładu. Decyzja ta obowiązuje do czasu usunięcia uchybień. Ponadto Główny Lekarz Weterynarii zawiesił powiatowego lekarza weterynarii w czynnościach służbowych. Poza tym do komisji dyscyplinarnej służby cywilnej przekazane zostały materiały dotyczące powiatowego lekarza weterynarii i trzech lekarzy weterynarii prowadzących nadzór w zakładzie. Informacje powyższe w całości zamieszczone są na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (www.minrol.gov.pl). Postępowanie Głównego Lekarza Weterynarii należy ocenić jako zdecydowane, a jednocześnie należy podkreślić, że przypadek Constaru jest odosobniony i w żaden sposób nie może podważać dobrego imienia polskich zakładów, jak też wysokiej wartości polskich artykułów rolno-spożywczych.    Po zakończeniu działań kontrolnych w zakładzie Constar Główny Lekarz Weterynarii zarządził wykonanie przez organy Inspekcji Weterynaryjnej, na terenie całego kraju, szczegółowych kontroli w zakładach przetwórstwa spożywczego w zakresie postępowania z produktami wycofanymi z rynku oraz w zakresie etykietowania żywności pochodzenia zwierzęcego. Wyżej wymienione kontrole w większości zakładów zostały już zakończone i obecnie prowadzona jest analiza ich wyników.    Należy również podkreślić, że Główny Inspektorat Weterynarii prowadzi kontrole związane z nadzorem nad zakładami przetwórstwa spożywczego wykonywanym przez Inspekcję Weterynaryjną na szczeblu wojewódzkim i powiatowym. Biuro Kontroli Głównego Inspektoratu Weterynarii w 2004 r. przeprowadziło w wyżej wymienionym zakresie 24, a w 2005 r. 7 kontroli. We wszystkich przypadkach stwierdzenia uchybień w wykonywaniu nadzoru przez organy Inspekcji Weterynaryjnej podejmowane są czynności mające na celu ich usunięcie, a także wyciągnięcie konsekwencji w stosunku do osób wykonujących swoje obowiązki w sposób nienależyty. W szczególności w uzasadnionych przypadkach powiatowi lekarze weterynarii są zawieszani w pełnieniu obowiązków na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego lub dyscyplinarnego. Stwierdzane nieprawidłowości są także omawiane na organizowanych przez Głównego Lekarza Weterynarii naradach z Wojewódzkimi Lekarzami Weterynarii, którzy otrzymują polecenie przeprowadzenia w określonym zakresie kontroli w podległych im powiatowych inspektoratach weterynarii oraz złożenia raportu z podjętych działań.    Jednocześnie należy mieć na uwadze, że zgodnie z prawem żywnościowym Unii Europejskiej i szczegółowymi przepisami prawa polskiego to producent żywności jest odpowiedzialny za jej bezpieczeństwo. Przestrzeganie wymagań weterynaryjnych przy pozyskiwaniu, wytwarzaniu, przetwarzaniu, magazynowaniu, przepakowywaniu, składowaniu lub umieszczaniu na rynku produktów pochodzenia zwierzęcego zgodnie z prawem zapewnia funkcjonowanie kontroli wewnętrznej, którą organizuje, prowadzi i koordynuje kierujący zakładem. W ramach kontroli wewnętrznej producent tworzy procedury postępowania w zakładzie zapewniające bezpieczeństwo żywności, w tym system HACCP. Producent produktów pochodzenia zwierzęcego w razie stwierdzenia, że produkty o niewłaściwej jakości zdrowotnej zostały umieszczone na rynku, jest obowiązany do ich natychmiastowego wycofania z rynku oraz powiadomienia o zaistniałej sytuacji powiatowego lekarza weterynarii właściwego dla miejsca produkcji tych produktów. Przeterminowane lub zepsute produkty, zgodnie z art. 6 rozporządzenia 1774/2002 określającego przepisy zdrowotne dotyczące odpadów zwierzęcych nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, jako materiały III kategorii powinny być przeznaczone do utylizacji. Powiatowy lekarz weterynarii wydaje decyzję o sposobie wykorzystania takich produktów lub nakazuje ich zniszczenie, w zależności od stwierdzonego ryzyka. Nadzór urzędowy kontroluje i weryfikuje procedury bezpieczeństwa żywności przyjęte przez producenta oraz przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego. Organy Inspekcji Weterynaryjnej poprzez zdecydowane działania i wydawanie odpowiednich decyzji administracyjnych powstrzymują nieuczciwych producentów od kontynuowania działalności produkcyjnej, w wyniku której powstaje żywność niespełniająca wymogów bezpieczeństwa żywności.    Należy podkreślić, że obowiązujące przepisy w zakresie uprawnień poszczególnych organów są wystarczające do zapobiegania i zwalczania takich zjawisk, jak sprzedaż żywności nienadającej się do spożycia.    W odniesieniu do sugestii dotyczącej zbadania przydatności lekarzy weterynarii pełniących funkcje kierownicze uprzejmie informuję, że Inspekcja Weterynaryjna należy do korpusu Służby Cywilnej. Lekarze weterynarii, którzy ubiegają się o stanowisko kierownicze, podlegają procedurom stosowanym przy obsadzaniu stanowisk kierowniczych Służby Cywilnej. Dodatkowo muszą posiadać co najmniej 5-letni staż pracy w administracji publicznej, w tym 3-letni staż pracy w realizacji zadań związanych z weterynarią, a także wymagane jest posiadanie tytułu specjalisty z epizootiologii i administracji weterynaryjnej albo z higieny zwierząt rzeźnych i mięsa - zgodnie z art. 9 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej z dnia 29 stycznia 2004 r. (Dz.U. Nr 33, poz. 287 z późn. zm.). Główny Lekarz Weterynarii sprawuje nadzór merytoryczny nad wykonywaniem obowiązków przez wojewódzkiego, powiatowego oraz granicznego lekarza weterynarii, ocenia ich działalność i może zgodnie z art. 10 ww. ustawy zawiesić podległych mu lekarzy w wykonywaniu obowiązków.    Ponadto uprzejmie informuję, że polscy konsumenci w ramach obrony przed nieuczciwymi podmiotami zajmującymi się produkcją lub obrotem żywnością zawsze mogą zwrócić się z prośbą o interwencję do właściwej inspekcji, bądź ministra, w przypadku gdy są świadkami naruszania prawa z zakresu bezpieczeństwa żywności.    Z wyrazami szacunku    Minister    Józef Jerzy Pilarczyk    Warszawa, dnia 14 czerwca 2005 r.