Debaty sejmowex904 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nierównego traktowania rencistów ZUS i KRUS

   W odpowiedzi na pismo z dnia 31 stycznia 2001 r. znak: SPS-0202-5609/01, dotyczące interpelacji pani poseł Renaty Szynalskiej w sprawie nierównego traktowania rencistów ZUS i KRUS, wyjaśniam, że w kwestii tej zajął stanowisko Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 30 maja 2000 r. sygn. akt K37/98, opublikowanym w DzU z dnia 2 czerwca 2000 r. nr 45, poz. 531, uznał, że art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w części, w jakiej pozbawia ubezpieczonego prawa do rolniczej renty inwalidzkiej okresowej w razie objęcia go innym ubezpieczeniem społecznym, jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.    Z opinii Rady Ministrów dotyczącej wniosku rzecznika praw obywatelskich kierowanego do Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie wynika, że renta inwalidzka rolnicza okresowa jest porównywalna w pewnym stopniu ze świadczeniami wypłacanymi z tytułu czasowej i okresowej niezdolności do pracy przedstawicielom innych zawodów, ubezpieczonych na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU nr 137, poz. 887 z późn. zm.). Ubezpieczonemu na podstawie tej ustawy z tytułu czasowej niezdolności do pracy wypłaca się zasiłek chorobowy przez okres 6 miesięcy, a jeżeli po upływie tego okresu jest on nadal niezdolny do pracy z powodu choroby, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, okres zasiłkowy przedłuża się do 9 miesięcy, następnie przyznaje się świadczenie rehabilitacyjne na 12 miesięcy i dopiero w razie konieczności dalszego leczenia i rehabilitacji okresową rentę z tytułu niezdolności do pracy. Przy czym w okresie pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego obowiązuje bezwzględny zakaz kontynuowania lub podejmowania działalności zarobkowej pod rygorem utraty prawa do świadczenia. Ubezpieczenie społeczne rolników z uwagi na swój specyficzny charakter i znaczny udział budżetu państwa w jego finansowaniu (ok. 90%) ma mniejszy katalog świadczeń z tytułu czasowej i okresowej niezdolności do pracy. Po wyczerpaniu okresu zasiłku chorobowego, który w systemie rolnym wynosi tylko 6 miesięcy, jeżeli ubezpieczony jest nadal niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym i rokuje odzyskanie zdolności do pracy w wyniku leczenia i rehabilitacji, otrzymuje rentę inwalidzką okresową, którą można porównać do przedłużonego zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego w systemie powszechnym. Ustawodawca, wprowadzając ograniczenie co do możliwości pracy poza rolnictwem dla uprawnionych do rent inwalidzkich okresowych, zobowiązał jednocześnie Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - instytucję realizującą ubezpieczenie społeczne dla rolników - do aktywnych działań na rzecz pomocy tym osobom w korzystaniu z różnych form rehabilitacji (art. 64 ust. 1). Realizując to zadanie, KRUS wdrożył system aktywnej rehabilitacji przedrentowej i rentowej, kierując ubezpieczonych wykazujących długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym lub zagrożonych taką niezdolnością na bezpłatne turnusy rehabilitacyjne w Centrach Rehabilitacji KRUS. Tego typu świadczenia rehabilitacyjne finansowane są w całości przez KRUS z funduszu prewencji i rehabilitacji, który z kolei finansowany jest w 99% z dotacji budżetowej (art. 80 ust. 2). Prawa do bezpłatnej rehabilitacji w ramach ubezpieczenia społecznego rolników nie posiadają natomiast renciści uprawnieni do rent inwalidzkich rolniczych stałych, jako osoby nierokujące odzyskania zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Z tego też względu renta przyznawana jest im dożywotnio, a zawieszenie prawa do świadczenia w przypadku podjęcia pracy lub działalności zarobkowej poza rolnictwem, objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, uregulowane jest odmiennie (mniej rygorystycznie) niż w przypadku rencistów okresowych. Zgodnie z art. 34 stosuje się wówczas zasady określone w przepisach emerytalnych, tj. przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ewentualne zawieszenie wypłaty świadczenia jest w tym przypadku uzależnione od wysokości osiąganego przez rencistę przychodu z pracy lub działalności poza rolnictwem, podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Zawieszeniu ulega jednak wyłącznie wypłata części uzupełniającej renty inwalidzkiej, tj. części świadczenia finansowanego z budżetu państwa. Renta inwalidzka rolnicza składa się bowiem z części składkowej (stanowiącej pochodną opłaconych składek) oraz części uzupełniającej (finansowanej z budżetu państwa, stanowiącej de facto emeryturę państwową).    Analiza sytuacji prawnej i faktycznej rolnika uprawnionego do renty okresowej z ubezpieczenia społecznego rolników oraz rencistów z powszechnego ubezpieczenia społecznego nie daje podstaw do stwierdzenia, że uregulowanie zawarte w art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników jest przejawem nierównego traktowania obywateli, a jedynie wynikiem innego zakresu świadczeń przewidzianych dla rolników i pozostałych grup ubezpieczonych.    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 19 lutego 2001 r.