Debaty sejmowex904 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad i kryteriów tworzenia projektów budżetów wojewodów

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do przesłanej przy piśmie nr SPS-0202-2946/99 z dnia 13 grudnia 1999 r. interpelacji pana posła Jana Kulasa w sprawie zasad i kryteriów tworzenia projektów budżetów wojewodów uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.    Wielkości limitu wydatków budżetowych dla wszystkich dysponentów części budżetu państwa na 1999 r., w tym również dla budżetów byłych 49 wojewodów zgodnie z rozpatrzonymi przez Radę Ministrów ˝Założeniami do projektu budżetu państwa na rok 1999˝ zostały określone na podstawie ˝Zasad wyznaczania limitów wydatków do opracowania projektu budżetu państwa na 1999 r.˝ Zgodnie z tymi zasadami wydatki w budżecie państwa na 1999 r. na oświatę i wychowanie, naukę i szkolnictwo wyższe, zostały objęte priorytetami. Przyjęto, że wydatki w dziale 77: Nauka wzrastają o 12,9% w stosunku do 1998 r., w dziale 81: Szkolnictwo wyższe o 15,1% a, w dziale 79: Oświata i wychowanie o 16,8%.    Przy ustalaniu wydatków na wynagrodzenia osobowe uwzględnione zostały skutki podwyżek wynagrodzeń wprowadzonych w 1998 r. oraz uruchomionych rezerw etatowych i środków na wynagrodzenia ujętych w ustawie budżetowej na rok 1998. Natomiast środki na podwyżki wynagrodzeń osobowych dla pracowników cywilnych państwowej sfery budżetowej przewidziane od 1 marca 1999 r., zapewniające wzrost o 2 punkty procentowe ponad przewidywany średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych 108,5%, zostały zaplanowane w ustawie budżetowej na rok 1999 w części 83: Rezerwy celowe.    W odniesieniu do wydatków, których wysokość powiązana była z poziomem wynagrodzeń w rządowej sferze budżetowej, np. dotacje na: zadania zlecone gminom, zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez powiaty i samorządy województw - w części przeznaczonej na finansowanie wynagrodzeń przyjęto, że rosną one o 10,5%, tj. o 2 punkty procentowe ponad przewidywany średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.    Przy planowaniu pozostałych wydatków pozapłacowych w działach klasyfikacji budżetowej nieobjętych priorytetami obowiązywała zasada ich ustalania w wysokości 75% kwoty zaplanowanej w ustawie budżetowej na rok 1998. W limitach wydatków nie uwzględniono wydatków na nowe inwestycje.    Wyjątek od przedstawionych zasad ustalania limitów wydatków stanowiły kryteria przyjęte do podziału wydatków w dziale administracja państwowa w odniesieniu do wydatków na wynagrodzenia oraz opieka społeczna w odniesieniu do środków na świadczenia pieniężne z pomocy społecznej.    W dziale 86: Opieka społeczna wydatki na wypłaty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na 1999 r. zostały ustalone w oparciu o wydatki zaplanowane na te świadczenia w ustawie budżetowej na rok 1998 zwaloryzowane wskaźnikiem 108,5%. Z kwoty tej wyodrębniono 70% wydatków na świadczenia obligatoryjne, biorąc za podstawę wynikające z ustawy budżetowej na rok 1998 przewidywane wypłaty tych świadczeń w poszczególnych województwach oraz wskaźnik waloryzacji 108,5%. Pozostałe 30% wydatków planowanych na wypłatę świadczeń fakultatywnych podzielono na poszczególne województwa, stosując następujące kryteria:    - 45% proporcjonalnie do liczby bezrobotnych w poszczególnych województwach, wg stanu na dzień 31 grudnia 1997 r.,    - 26% proporcjonalnie do liczby mieszkańców,    - 29% proporcjonalnie do liczby osób w wieku produkcyjnym w poszczególnych województwach, wg stanu na dzień 31 grudnia 1996 r.    W dziale 91: Administracja państwowa w związku z założoną od 1 stycznia 1999 r. reformą terytorialną kraju przy ustalaniu wydatków na rok 1999 utrzymano kalkulacyjną liczbę etatów określoną w ustawie budżetowej na rok 1998, uwzględniającą zakończenie wprowadzonego procesu etatyzacji, polegającego na przemieszczaniu etatów między województwami w celu osiągnięcia docelowej liczby etatów w każdym województwie. Przy ustalaniu wydatków na wynagrodzenia poza uwzględnieniem skutków przechodzących podwyżek wprowadzonych od 1 kwietnia 1998 r. ujęte zostały również skutki ostatniego etapu wdrażania etatyzacji, dotyczące wprowadzenia rozłożonej na rok 1998 i 1999 korekty wynagrodzeń. Pozostałe bieżące wydatki pozapłacowe w dziale 91: Administracja państwowa skalkulowano na poziomie 75% wydatków ujętych w ustawie budżetowej na rok 1998.    Limity wydatków w dziale 79: Oświata i wychowanie dla poszczególnych wojewodów ustalone zostały - zgodnie z art. 2 lit. j ustawy z dnia 23 października 1987 r. o utworzeniu urzędu ministra edukacji narodowej - przez ministra edukacji narodowej.    Ustalone w oparciu o te zasady limity wydatków były samodzielnie dzielone przez byłych wojewodów na poszczególne jednostki i zadania, w tym również na dotacje dla powiatów i samorządów województw. Oceniając prawidłowość przedstawionych przez byłych wojewodów materiałów planistycznych w kontekście proporcji dokonanego podziału wydatków w dziale 91: Administracja państwowa i samorządowa na jednostki administracji rządowej i urzędy administracji samorządowej, stwierdzono znaczne dysproporcje w wysokości wydatków w poszczególnych jednostkach. W celu złagodzenia tych dysproporcji zastosowano - w trakcie dalszych prac budżetowych - do ustalania wysokości wydatków w tym dziale w rozdziałach: kuratoria oświaty i urzędy wojewódzkie jednolite dla wszystkich urzędów administracji publicznej kryterium podziału wydatków, za które przyjęto liczbę ludności.    Do tak ustalonych wydatków budżetów wojewodów zostały włączone podzielone przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej wydatki na ochronę zdrowia, tj. na inspekcję sanitarną i zadania medycyna pracy. Wprowadzone zostały również zmiany polegające na przeniesieniu od 1 stycznia 1999 r. wydatków na wypłatę świadczeń dla rodzin zastępczych z działu 79: Oświata i wychowanie do działu 86: Opieka społeczna. Wielkości wydatków na wymienione świadczenia skalkulowane zostały przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.    Ustalone wg przedstawionych zasad wielkości wydatków budżetów wojewodów zostały ujęte w projekcie ustawy budżetowej na rok 1999, przedłożonym przez rząd do parlamentu.    W trakcie prac nad projektem ustawy budżetowej na rok 1999 komisje sejmowe i senackie wprowadziły szereg zmian, w tym również w budżetach wojewodów.    Przy opracowywaniu projektów budżetów wojewodów na rok 2000 odstąpiono od ustalania kwot wydatków na podstawie parametrycznych metod podziału i zastosowano wynikające z ˝Założeń do projektu budżetu państwa na 2000 r.˝ jednakowe dla budżetów wszystkich części, w tym również dla budżetów wojewodów ˝Zasady wyznaczania limitów wydatków do opracowania projektu budżetu państwa na 2000 r.˝. Zgodnie z tymi zasadami bieżące wydatki budżetowe skalkulowano biorąc za podstawę kwoty ujęte w ustawie budżetowej na rok 1999, pomniejszone o wydatki jednorazowe oraz o te, których realizacja została zakończona w 1999 r., i przeliczone na rok 2000 wskaźnikami wzrostu cen towarów i usług (105,7%) oraz wzrostu wynagrodzeń (106,7%).    Te zasady ogólne nie dotyczyły wydatków bieżących w działach należących do podstawowych funkcji państwa (wymiar sprawiedliwości, bezpieczeństwo publiczne, obrona narodowa). W wymienionych działach wydatki wzrastają odpowiednio nominalnie o: 7,5%, 7,0%, 6,9%.    Inaczej też, z zastosowaniem preferencji, określono wydatki na badania naukowe, szkolnictwo wyższe oraz oświatę i wychowanie. Do kalkulacji tych wydatków przyjęto, że bieżące wydatki rzeczowe wzrastają o 2,5% ponad przewidywany średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, a więc o 8,2% nominalnie w porównaniu z wydatkami realizowanymi w 1999 r.    Limity wydatków na zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne i wychowawcze dla poszczególnych dysponentów części budżetowych określone zostały w oparciu o stawki zasiłków obowiązujące w grudniu 1999 r. W limitach nie ujęto środków na waloryzację tych świadczeń.    Środki na podwyżki wynagrodzeń w 2000 r. dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe i pozostałych pracowników państwowej sfery budżetowej, łącznie z członkami korpusu służby cywilnej, zaplanowane zostały w rezerwach celowych.    Wydatki na inwestycje w działach priorytetowych, tj. nauka, szkolnictwo wyższe, oświata i wychowanie, wymiar sprawiedliwości i prokuratura, bezpieczeństwo publiczne oraz obrona narodowa oszacowano na podstawie wydatków określonych w ustawie budżetowej na rok 1999, przeliczając je wskaźnikiem 108,2%. Analogicznie ustalono wielkość wydatków na inwestycje m.in. na przejściach granicznych w dziale administracja państwowa i samorządowa.    W projekcie ustawy budżetowej nie zaplanowano wydatków na nowe inwestycje wieloletnie, a także dalsze dotowanie tych spośród inwestycji wieloletnich, które powinny być zakończone w 1999 r. W efekcie wydatki na inwestycje wieloletnie przewidziano jedynie dla inwestycji kontynuowanych po 1999 r. Środki na finansowanie inwestycji wieloletnich zostały ujęte w limitach kalkulowanych dla poszczególnych części.    W ramach tak określonego limitu wydatków wojewodowie dokonali samodzielnie podziału wydatków na poszczególne podziałki klasyfikacji budżetowej, w ramach których finansowane są jednostki i zadania pozostające w kompetencji wojewodów oraz dotacje na zadania własne gmin i zlecone gminom z zakresu administracji rządowej, a także dotacje na zadania i jednostki, które od dnia 1 stycznia 1999 r. zostały przekazane samorządom województw i powiatom jako zadania własne, jak i zadania z zakresu administracji rządowej.    Na etapie opracowywania projektu ustawy budżetowej na rok 2000 ustalone przez wojewodów kwoty wydatków dla poszczególnych działów zostały zwiększone o:    - skutki wynikające z wcześniejszego podwyższenia wynagrodzeń pracowników państwowej sfery budżetowej, którzy w 1998 r. byli objęci przepisami ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o kształtowaniu środków na wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej (DzU z 1995 r. nr 34, poz. 163 z późn. zm.), a od 1 stycznia 1999 r. w wyniku wprowadzenia reformy administracji publicznej zostali przejęci przez jednostki samorządu terytorialnego. Zwiększenie to dotyczyło dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego, przeznaczonych na finansowanie wynagrodzeń;    - wydatki na zadania oświaty i wychowania, w tym na dotacje dla stowarzyszeń oświatowych i wychowawczych, którym zlecono realizację zadań państwowych w dziedzinie oświaty i wychowania w zakresie organizacji m.in. kolonii, obozów wypoczynkowych, rehabilitacyjnych i zdrowotnych dla dzieci i młodzieży szkolnej oraz dotacje celowe dla jednostek samorządu terytorialnego na finansowanie własnych zadań inwestycyjnych szkół i placówek oświatowo-wychowawczych;    - wydatki na finansowanie działalności wojewódzkich komend ochotniczych hufców pracy, a także wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy, które do końca 1999 r. były finansowane odpowiednio z budżetu Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Krajowego Urzędu Pracy, a od 1 stycznia 2000 r., w wyniku zmian kompetencyjnych, zostały przeniesione do kompetencji jednostek samorządu terytorialnego i wojewodów.    Ponadto dokonano przeniesienia wydatków na zadania, które od 1 stycznia 2000 r., w wyniku zmian kompetencyjnych, zaliczane są do zadań finansowanych z działu 86: Opieka społeczna, a do końca 1999 r. były finansowane z działu 79: Oświata i wychowanie, tj. prowadzenie placówek opiekuńczo-wychowawczych i ośrodków adopcyjno-opiekuńczych oraz na wypłatę specjalnego świadczenia pieniężnego przeznaczonego na usamodzielnienie wychowanków opuszczających placówki opiekuńczo-wychowawcze.    W budżetach wojewodów na rok 2000 nie zostały ujęte wydatki na zadania oświatowe oraz szkolne schroniska młodzieżowe, realizowane przez jednostki i placówki oświatowe prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego. Zadania te będą finansowane z części oświatowej subwencji ogólnej.    W Ministerstwie Finansów projekty budżetów wojewodów opracowywane są przez departamenty: Finansowania Sfery Budżetowej (w zakresie wydatków bieżących z wyłączeniem wydatków na finansowanie bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej, prywatyzacji i zadań gospodarczych), Budżetu Państwa (w zakresie inwestycji oraz koordynacji budżetu), Finansowania Bezpieczeństwa Państwa (w zakresie wydatków na finansowanie bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej) oraz Finansów Gospodarki Narodowej (w zakresie wydatków na finansowanie prywatyzacji oraz dotacji na finansowanie zadań gospodarczych).    Prace nad opracowaniem projektów budżetów wojewodów ujętych w projekcie ustawy budżetowej poprzedza sporządzanie przez wojewodów, podobnie jak przez wszystkich dysponentów części budżetowych, planów rzeczowych, o których mowa w corocznie wydawanych przez ministra finansów rozporządzeniach w sprawie szczegółowych zasad, trybu i terminów opracowywania materiałów do projektu budżetu państwa. W odniesieniu do projektu budżetu na rok 2000 było to rozporządzenie ministra finansów z dnia 8 kwietnia 1999 r. (DzU nr 34, poz. 319).    Wszyscy dysponenci części budżetu państwa sporządzają miesięczne, kwartalne, półroczne i roczne sprawozdania z wykonania dochodów i wydatków budżetowych, które są wykorzystywane do analiz i ocen wykonania budżetu w danym roku, a także stanowią podstawę do opracowania projektu budżetu na rok następny.    Wydatki ujęte w ustawie budżetowej na rok 1999 i w ustawie budżetowej na rok 2000 przyjętej przez Sejm w dniu 23 grudnia 1999 r. w przeliczeniu na statystycznego mieszkańca przedstawia poniższe zestawienie. Nazwa województwa 1999 r. 2000 r. Wydatki na rok 1999 wg ustawy (w tys. zł) Liczba ludności stan na 30 czerwca 1998 r. Wydatki na 1 mieszkańca(w zł) Wydatki na rok 2000 wg ustawy (w tys. zł) Liczba ludności stan na 30 czerwca 1999 r. Wydatki na 1 mieszkańca (w zł) 02 dolnośląskie 1 196 333 2 984 286 400,88 1 208 703 2 979 705 405,65 04 kujawsko-pomorskie 775 961 2 098 994 369,68 833 023 2 100 264 396,63 06 lubelskie 798 224 2 241 199 356,16 881 422 2 237 252 393,98 08 lubuskie 452 677 1 021 352 443,21 497 429 1 022 955 486,27 10 łódzkie 945 701 2 668 409 354,41 1 042 564 2 657 645 392,29 12 małopolskie 1 007 082 3 211 366 313,60 1 049 001 3 218 588 325,92 14 mazowieckie 1 871 479 5 065 500 369,46 2 024 172 5 064 919 399,65 16 opolskie 347 726 1 090 582 318,84 390 478 1 088 703 358,66 18 podkarpackie 802 320 2 120 186 378,42 846 641 2 123 770 398,65 20 podlaskie 464 750 1 223 835 379,75 513 251 1 222 893 419,70 22 pomorskie 781 352 2 182 010 358,09 849 236 2 188 767 388,00 24 śląskie 1 506 883 4 889 780 308,17 1 675 163 4 874 689 343,65 26 świętokrzyskie 528 646 1 327 208 398,31 640 303 1 323 988 483,62 28 warmińsko-mazurskie 547 690 1 462 081 374,60 612 946 1 464 359 418,58 30 wielkopolskie 1 074 808 3 348 149 321,02 1 185 793 3 353 053 353,65 32 zachodniopomorskie 711 506 1 731 208 410,99 732 559 1 732 075 422,94 Razem 13 813 138 38 666 145 357,24 14 982 684 38 653 625 387,61    Przedstawiając powyższe pragnę wyjaśnić, że wydatki w przeliczeniu na statystycznego mieszkańca województw nie stanowią podstawy opracowania projektów budżetów wojewodów. Projekty tych budżetów ustalane są w oparciu o realizowane zadania i zasady przyjęte do opracowania projektu budżetu państwa na dany rok. Na wielkość wydatków w budżetach poszczególnych wojewodów mają głównie wpływ: liczba i rodzaj funkcjonujących jednostek oraz liczba zatrudnionych, rodzaj i liczba realizowanych inwestycji wieloletnich (w województwach przygranicznych planowane są wydatki na przejścia graniczne). W ustawie budżetowej na rok 2000 na realizację 65 inwestycji wieloletnich, w tym 2 inwestycji dotyczących budowy przejść granicznych oraz 62 inwestycji finansowanych z dotacji celowych na inwestycje własne samorządów, zaplanowane zostały środki w wysokości 1 039 789 tys. zł, co stanowi 66,6% zaplanowanych na realizację inwestycji wydatków w budżetach wojewodów. W poszczególnych województwach będzie realizowana następująca liczba inwestycji wieloletnich: w dolnośląskim - 6, kujawsko-pomorskim - 5, lubuskim - 2 (inwestycje na przejściach granicznych), lubelskim - 5, łódzkim - 5, małopolskim - 3, mazowieckim - 7, podkarpackim - 5, podlaskim - 1, pomorskim - 5, śląskim - 9, świętokrzyskim - 4, warmińsko-mazurskim - 1, wielkopolskim - 4, zachodniopomorskim - 3.    W toku realizacji budżetu w roku 2000 budżety wojewodów ulegną zwiększeniu o środki ujęte w rezerwach celowych oraz ewentualnie w ogólnej rezerwie budżetowej Rady Ministrów.    Pragnę uprzejmie zauważyć, że budżety wojewodów nie są jedynymi źródłami finansowania realizowanych na terenie województw zadań. Należą do nich również wydatki zaplanowane w budżetach resortów oraz pochodzące z budżetu państwa środki na zadania realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego.    W latach 1995-1999 w odniesieniu do części wydatków ujętych w budżetach wojewodów były stosowane opracowane przez zespoły Konwentu Wojewodów i właściwe resorty oraz Ministerstwo Finansów parametryczne metody terytorialnego podziału środków finansowych. Wprowadzenie nowych metod podziału odbywało się przy czynnym udziale wojewodów i poprzedzone było szeregiem konsultacji. Nowe metody umożliwiały stopniowe ograniczenie planowania podmiotowego na rzecz systemu opartego na obiektywnych, jednolitych parametrach, który w konsekwencji miał zmienić często przypadkowy (historyczny) podział wydatków. Jednak ustalane w oparciu o metody parametryczne wielkości wydatków nie były dla wojewodów obowiązujące i niejednokrotnie zwiększane w wyniku stosowania tych metod wydatki na określone zadania wojewodowie przeznaczali na finansowanie innych zadań.    Po wprowadzeniu nowego podziału administracyjnego kraju i ustaleniu podziału zadań i kompetencji zasadne byłoby wprowadzenie nowych zasad i metod ustalania wydatków dla budżetów województw, umożliwiających wyrównywanie różnic w poziomie rozwoju regionalnego.    W 1999 r. udział budżetów wojewodów w wydatkach budżetu państwa wyniósł 9,72%, a w ustawie budżetowej na rok 2000, przyjętej przez Sejm w dniu 23 grudnia 1999 r. udział wydatków budżetów wojewodów w wydatkach budżetu państwa wynosi 9,59%. Zmiana udziałów wiąże się głównie ze zmianami w podziale zadań i kompetencji pomiędzy organami administracji rządowej a organami jednostek samorządu terytorialnego.    Aktualnie trudno jest ocenić, jaki udział będą miały budżety wojewodów w budżecie państwa w najbliższych 2-3 latach. Zależy to od zakresu zadań, jakie ostatecznie zostaną przekazane w wyniku zmian ustawowych z kompetencji resortów i urzędów centralnych do kompetencji wojewodów, a także od zakresu zadań przekazanych ustawami z kompetencji wojewodów do kompetencji jednostek samorządu terytorialnego jako zadania własne.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Halina Wasilewska-Trenkner    Warszawa, dnia 11 stycznia 2000 r.