Debaty sejmowex904 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie promocji aktywności zawodowej młodzieży

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Kulasa w sprawie promocji aktywności zawodowej młodzieży (załączonej do pisma SPS-0202-2863/99 z dnia 22 listopada 1999 r.) składam poniższe wyjaśnienia.    Pan poseł, wskazując na wagę problematyki pomocy dla młodzieży w kontekście zagrożeń na rynku pracy, stawia siedem pytań o rozległym zakresie tematycznym.    Pierwsze pytanie brzmi: Jaką rolę i miejsce przypisuje resort pracy młodzieży w przyjętej rządowej strategii zatrudnienia?    Należy przypuszczać, że pan posłowi chodzi o treść dokumentu, który w najbliższym czasie zostanie zaprezentowany Radzie Ministrów, pn.: ˝Narodowa strategia zatrudnienia i rozwoju zasobów ludzkich˝. Informuję zatem, że w dokumencie tym, choć nie wyeksponowano wyraźnie roli i miejsca ludzi młodych, to wskazano na konieczność podjęcia szeregu działań, które w dużej mierze dotyczyć będą właśnie młodzieży. Przede wszystkim chodzi o propozycje dotyczące rozwoju powszechnej edukacji i kształcenia zawodowego. Strategia zakłada, że zwiększenie dostępu do szkół na poziomie ponadpodstawowym oraz podniesienie jakości kształcenia ułatwi młodym ludziom wejście na rynek pracy. Czynnikiem wspomagającym i eksponowanym w Strategii będzie także z pewnością rozwój usług z zakresu poradnictwa zawodowego, który będzie sprzyjał właściwemu wyborowi kariery zawodowej przez ludzi młodych.    Pytanie drugie zadane przez pana posła brzmi: Jak przedstawiają się rzeczywiste potrzeby i możliwości zatrudnienia młodzieży w latach 2000-2010?    Przewiduje się, że w najbliższych latach odsetek ludności w wieku 15-24 lat będzie systematycznie wzrastał - średnio w roku o ok. 77 tys. osób. Zatem w ciągu całej dekady: 2000-2010 przyrost liczby tych osób osiągnie poziom 770-800 tys. Spodziewać się także można przyrostu zasobów pracy z tytułu zmniejszania bezrobocia jawnego i przesunięcia z bezrobocia ukrytego na rynek pracy. W tej grupie wiekowej jest to wielkość ok. 500 tys. osób przy założeniu, że co najmniej połowa osób w tej grupie wiekowej pozostanie w stanie bierności zawodowej, a odsetek młodych osób bezrobotnych w ogólnej liczbie bezrobotnych utrzyma się na dotychczasowym wysokim, bo 30-procentowym, poziomie. W sumie zatem dla młodzieży należałoby utworzyć w najbliższym dziesięcioleciu ok. 900 tys. nowych miejsc pracy. Możliwości zatrudnienia młodzieży będą głównie funkcją rozwoju gospodarczego kraju. Droga zastępowania starszych pracowników pracownikami młodymi nie wydaje się słuszna w sytuacji, gdy wskazuje się na konieczność wydłużania okresu życiowej aktywności zawodowej. W chwili obecnej nie przewiduje się szczególnych preferencji legislacyjnych przy zatrudnianiu ludzi młodych poza możliwością refinansowania przez urzędy pracy części kosztów pracy przy zatrudnianiu pewnej grupy osób poszukujących pracy, tj. absolwentów. Regulują to przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r.    Pytanie trzecie: Na czym polega realizacja rządowego programu ˝Promocja aktywności zawodowej młodzieży˝? Jakie nowe elementy i środki finansowe wprowadzono do tego programu za rządu Jerzego Buzka?    Cele i założenia ww. programu były zaprezentowane w dokumencie zaaprobowanym przez Sejm RP w grudniu 1995 r. Ujęte w programie działania koncentrują się w głównej mierze na:    - rozwijaniu systemu informacji zawodowej i poradnictwa zawodowego na rzecz młodzieży,    - tworzeniu warunków dla osiągania przez młodzież lepszego przygotowania zawodowego oraz rozwijaniu u młodych ludzi umiejętności radzenia sobie na rynku pracy,    - zwiększaniu skuteczności pośrednictwa pracy na rzecz młodzieży m.in. poprzez organizowanie prac krótkoterminowych, szerokie uczestnictwo młodych ludzi w programach klubów pracy oraz animowaniu lokalnych i specjalnych programów aktywizacji zawodowej,    - wspieraniu tworzenia nowych miejsc pracy w rolnictwie i na wsi,    - wspieraniu organizacji pozarządowych działających na rzecz bezrobotnej młodzieży,    - aktywizowaniu młodzieży poprzez wprowadzanie systemów stypendialnych i staży zawodowych, rozszerzaniu kształcenia ustawicznego poprzez system szkoleń i rekwalifikacji młodzieży, z uwzględnieniem potrzeb lokalnych rynków pracy.    Podmiotami inicjującymi i realizującymi poszczególne przedsięwzięcia były: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Krajowy Urząd Pracy, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ochotnicze Hufce Pracy i organizacje pozarządowe. Co roku prezentowane jest Sejmowi RP sprawozdanie z realizacji ww. Programu.    Działania podejmowane w ramach programu mają charakter zarówno przedsięwzięć organizacyjno-systemowych, jak i finansowych. Systematyczny rozwój usług w zakresie doradztwa zawodowego, zarówno w oświacie jak i w systemie pracy, reprezentują ten pierwszy typ interwencji. Udzielanie pożyczek i kredytów na rozwijanie własnej działalności gospodarczej czy też dofinansowywanie przedsięwzięć zmierzających do ułatwienia startu zawodowego młodym ludziom to przykład interwencji drugiego rodzaju. Nakłady na aktywne formy wspierania młodzieży, w szczególności w odniesieniu do grupy absolwentów, z roku na rok wzrastają.    W okresie rządu Jerzego Buzka w ramach programu wdrażano od 1998 r. specjalny podprogram Absolwent 98. Sedno tego przedsięwzięcia sprowadza się do intensywnego patronatu służby rynku pracy nad absolwentami szkół wchodzącymi na rynek pracy. Wielofazowa procedura zakłada zindywidualizowany sposób współdziałania między absolwentami a doradcami zawodowymi i pośrednikami pracy, co w konsewkencji prowadzić ma do szybszego i trafniejszego zatrudnienia młodych ludzi. Na różne formy promocji zatrudnienia absolwentów urzędy pracy wydatkowały w 1998 r. kwotę w wysokości 229 390 tys. zł.    Pytanie czwarte pana posła brzmi: W jakim stopniu dotychczasowe programy rządowe są realną szansą zatrudnienia dla młodzieży wiejskiej?    Aktualny poziom bezrobocia na wsi (rejestrowanego i utajonego) szacuje się na poziomie 1250-1300 tys. osób. W latach 1999-2010 przybędzie na wsi 1,3 mln osób w wieku zdolności do pracy. Zakładać należy, że do 2010 r. należałoby utworzyć na wsi (uwzględniając migrację ludności ze wsi do miasta i konieczność zmniejszenia liczby gospodarstw rolnych) ok. 2,5 mln pozarolniczych miejsc pracy. Gdyby do grupy 1300 tys. osób, wchodzących na rynek pracy, odnieść aktualne trendy w zdobywaniu wykształcenia przez młodzież wiejską, to 234 tys. osób nie będzie kontynuować nauki po ukończeniu szkoły podstawowej, 644 tys. ukończy szkoły średnie, 370 tys. szkoły zawodowe, a 52 tys. szkoły wyższe. Zakładając, że nie ulegną zmianie wskaźniki bezrobotnych w zależności od poziomu wykształcenia, można sądzić, że z tej grupy wywodzić się będzie ok. 180 tys. bezrobotnych.    Dotychczasowe programy rządowe i pomocowe na rzecz aktywizacji pozarolniczej na terenach wiejskich to:    - Aktywne programy rynku pracy (finansowane przez Fundusz Pracy),    - Programy specjalne dla bezrobotnych z terenów wiejskich (finansowane z Funduszu Pracy, środków Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, środków BGŻ, funduszy samorządów lokalnych),    - Pilotażowy program zmniejszania bezrobocia na wsi (finansowany z Funduszu Pracy, funduszu PFRON, środków AWRSP i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, środków Funduszu Ochrony Środowiska, środków MPiPS-TOR § 10, środków FAPA),    - Małopolski Program Rozwoju Wsi i Rolnictwa(finansowany ze środków funduszu UE-Phare),    - Regionalny Program Restrukturyzacji Gospodarki i Przeciwdziałaniu Bezrobociu w województwach Polski Północnej (finansowany ze środków funduszu UE Phare),    - Program indykatywnej pomocy Phare dla sektora rolniczego (finansowany ze środków funduszu UE Phare),    - Program Funduszu Aktywizacji Bezrobotnych (finansowany jw.),    - Projekt Promocja i Rozwój Mikroprzedsiębiorczości Wiejskiej (finansowany jw.),    - Program rozwoju strukturalnego w wybranych regionach Phare-Struder (finansowany ze środków UE Phare).    Obok rozwiązań o charakterze programowym, dla stymulowania i powstawania nowych miejsc pracy w dziedzinach pozarolniczych na terenach wiejskich wykorzystywano w Polsce selektywne instrumenty finansowania bezpośredniego (dotacje, kredyty preferencyjne) oraz pośredniego (poręczenia kredytowe). Inną formą aktywizacji były działania na rzecz zagospodarowania obiektów będących w dyspozycji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa przez małe i średnie przedsiębiorstwa nierolnicze i inkubatory przedsiębiorczości oraz prowadzenie szkoleń z zakresu podejmowania działalności gospodarczej.    Pytanie piąte zadane przez pana posła: W jakim znaczeniu integracja z Unią Europejską jest szansą dla naszej młodzieży na ˝odnalezienie się˝ na europejskim rynku pracy?    Integracja z Unią Europejską jest z pewnością szansą dla rozwoju gospodarczego Polski. W tym sensie jest także szansą na wzrost zatrudnienia i spadek bezrobocia. Należy jednak pamiętać, że procesy integracyjne mogą skutkować również pewnym wzrostem bezrobocia, szczególnie w warunkach dalszej liberalizacji warunków wymiany handlowej. Dotykać to będzie pracowników tradycyjnych i przestarzałych technologicznie sektorów gospodarki narodowej.    Nadzieje na ograniczanie bezrobocia wiążą się z wieloma aspektami integracji. Możliwość spożytkowania środków unijnych (zwłaszcza środków funduszu strukturalnego - Europejskiego Funduszu Socjalnego) jest jedną z przesłanek wzrostu zatrudnienia. Ale wzrost ten wynikać także będzie z lokowania w Polsce różnych prozatrudnieniowych przedsięwzięć finansowanych z kapitału zagranicznego.    Otwarcie granic i swobodny przepływ siły roboczej mogą stać się szansą znalezienia pracy poza granicami Polski. Dotyczyć to może w szczególności ludzi młodych, dobrze wykształconych i władających biegle językami obcymi. Idea rozwoju edukacji i poprawy jakości kształcenia zawarta w wielu programach rządowych jest w tym kontekście nader słuszna.    Pytanie szóste: Jakimi środkami finansowymi rząd Jerzego Buzka będzie wspierał proces promocji zatrudnienia młodzieży w roku budżetowym 2000?    Wyodrębnienie kwoty środków na wspieranie procesu promocji zatrudnienia młodzieży może mieć jedynie charakter szacunkowy, ponieważ beneficjentami większości przedsięwzięć podejmowanych przez ministra pracy są osoby poszukujące pracy z różnych grup wiekowych. Ogółem wydatki na tzw. aktywne formy zapobiegania bezrobociu w projekcie planu Funduszu Pracy w 2000 r. są oszacowane na poziomie 1 450 500 tys. zł. Jeśli przyjmiemy, że odsetek bezrobotnych w wieku 18-24 lat wynosi ok. 30%, to przewidywać można, że kwota wsparcia dla ludzi młodych kształtować się będzie na poziomie ok. 500 000 tys. zł. Wydatki na promocję absolwentów zaplanowano z kolei na poziomie 400 000 tys. zł, co stanowi 108,3% kwoty wydatkowanej w 1999 r.    Pytanie siódme pana posła brzmi: Jakie inicjatywy i działania podejmie rząd, resort pracy, aby skuteczniej i efektywniej pomagać młodzieży w odnalezieniu się na rynku pracy w najbliższych latach?    Rok 1999 będzie ostatnim rokiem sprawozdawczym z realizacji programu ˝Promocja aktywności zawodowej młodzieży˝. Jednakże działania zawarte w tym programie będą nadal kontynuowane w ramach Narodowej Strategii Zatrudnienia i Rozwoju Zasobów Ludzkich. Oznacza to możliwość przeznaczenia większych niż dotąd środków finansowych na zapobiegania zjawisku bezrobocia wśród ludzi młodych. Oni bowiem będą w głównej mierze beneficjentami modernizacji systemu edukacji i szkolenia zawodowego oraz rozwoju form aktywnych w walce ze skutkami bezrobocia. Większe środki pozwolą na zorganizowanie większej ilości staży zawodowych dla młodych ludzi oraz na rozszerzenie oferty pożyczkowej z myślą o rozwijaniu własnej przedsiębiorczości.    Przewiduje się również, że dotychczasowe wysiłki związane z rozwojem systemu informacji zawodowej i doradztwa zawodowego zaowocują coraz lepszym dostępem młodzieży do tych usług. Pozwoli to na bardziej racjonalne dokonywanie wyboru zawodu i przyszłej ścieżki kariery zawodowej.    Bez wątpienia jednak możliwość absorbcji zasobów pracy, jakie stanowi młodzież, jest głównie funkcją rozwoju gospodarczego i liberalizacji stosunków pracy, Podejmowane działania w tym kierunku mogą sprawić, że młodzi kandydaci na pracowników zyskają większe szanse na zatrudnienie, niż dotąd.    Z szacunkiem    Minister    Longin Komołowski    Warszawa, dnia 7 grudnia 1999 r.