Debaty sejmowex904 Kadencja

Interpelacja w sprawie stanu szkolnictwa i placówek opiekuńczo-wychowawczych w pierwszych tygodniach praktycznego wdrażania reformy oświatowej

   Wprowadzona z dniem 1 września br. praktyczna część reformy oświaty budzi spore zainteresowanie wśród społeczeństwa. Mimo zauważalnych pozytywnych zjawisk (tj. rozbudzanie aspiracji edukacyjnych młodzieży, rosnące zainteresowanie rodziców życiem szkoły, podnoszenie własnych kwalifikacji przez nauczycieli czy też powstawanie nowych placówek i reorganizacje istniejących oraz upowszechnienie dostępu do wykształcenia średniego), pojawia się jednak szereg wątpliwości i obaw, które powodują niezdecydowane nastawienie części społeczeństwa do tej reformy już w pierwszych tygodniach jej wdrażania.    Najczęściej podnoszony jest zarzut braku wystarczających środków zagwarantowanych w budżecie na funkcjonowanie oświaty, co wraz z brakiem zasad właściwego finansowania, ma podobno powodować nieefektywność ponoszonych nakładów. Aby reforma się powiodła konieczne jest, aby wraz z nowymi zadaniami przekazywane były do budżetów samorządu terytorialnego środki na ich realizację, bowiem wobec obecnych zadań stojących przed władzami lokalnymi, nie ma możliwości zwiększenia środków pochodzących z dochodów własnych na cele oświatowe. Tymczasem część gmin i powiatów z ogromnym wysiłkiem realizuje cele oświatowe, zaniedbując inne zadania własne samorządu terytorialnego.    Niedopracowanie pewnych elementów działających na rzecz sukcesu reformy można również dostrzec biorąc pod uwagę przykład liczby gimbusów, którą przyznano poszczególnym województwom. Jest to sprawa, która szczególnie silnie ukazuje dysproporcje między obietnicami a rzeczywistymi możliwościami rządu, a która stawia wiele gmin w przysłowiowej ˝kropce˝. Jak już wcześniej wspomniałem, samorządy realizujące własny program nie są w stanie zapewnić wszystkim uczniom dojazdu do szkoły lub gimnazjum, co najbardziej odbije się na tych najuboższych gminach. Utrudnienie natomiast młodzieży dostępu do szkoły będzie zaprzeczeniem założeń reformy. Według mnie lepszym rozwiązaniem byłoby dofinansowywanie gmin w zakresie zakupów gimbusów, zamiast kupowania ich przez ministerstwo i rozdawania poprzez województwa, gdyż wykorzystując taką zasadę można by kupić dwa, trzy razy więcej autobusów. Postulują to już obecnie gminy, które nie otrzymały środków transportu, a nie stać ich na samodzielny zakup.    Podobnie źle się dzieje w gminach w zakresie inwestycji w budowy nowych obiektów szkolnych oraz remonty i modernizację szkół pod kątem wymogów reformy, zwłaszcza w zakresie organizowania podstaw do tworzenia samodzielnych gimnazjów, a to może spowodować, że za dwa lata będzie trzeba albo nowelizować przepisy, albo tolerować stan niepożądany. Wójtowie i burmistrzowie przy okazji każdego spotkania podkreślają mi swoje problemy w zakresie spraw, które poruszyłem wyżej, oraz w sprawach, o których wspomnę w pytaniach i zawsze podnoszą postulat, że zamiast zasady ˝rozdawnictwa˝ efektywniejsza jest zasada dofinansowywania zadań, a więc np. ˝ty złotówkę, to i ja złotówkę˝. Jest to system wywołujący motywację do działania, a zarazem za te same pieniądze można obsłużyć większą liczbę jednostek.    Innym problemem o podstawowym znaczeniu jest sprawa nowelizacji, czy też właściwiej, zniesienia Karty nauczyciela jako przepisów już dzisiaj jednoznacznie anachronicznych, hamujących rozwój nie tylko przemian organizacyjno-strukturalnych i programowych, ale także rozwój i motywację samych nauczycieli.    W związku z powyższym mam do pana ministra kilka pytań:    1. Czy nie obawia się pan minister, że brak wystarczających środków na funkcjonowanie oświaty spowoduje obniżenie standardów kształcenia, dekapitalizację majątku placówek oświatowych oraz obniżenie zaangażowania gmin i powiatów, a zwłaszcza nauczycieli w przemiany w oświacie?    2. Czy i w jaki sposób zamierza Ministerstwo Edukacji Narodowej zweryfikować system finansowania oświaty oraz, jakie działania zamierza podjąć rząd w celu zapewnienia wystarczających funduszy na sfinansowanie reformy?    3. Co z wprowadzeniem bonu oświatowego, kiedy będzie zrealizowany ten plan i na czym będzie polegał?    4. Czy w budżecie na 2000 rok i lata następne planowane są środki na wspomożenie działań samorządów na organizację gimnazjów oraz reorganizację szkół podstawowych i ponadpodstawowych (w tym na przedsięwzięcia inwestycyjne i remontowe)?    5. Jakie zamierza się stworzyć programy oraz jakie przewiduje się plany działania i środki w celu wyrównywania szans edukacyjnych młodzieży wiejskiej i miejskiej? Jak ma wyglądać sprawa ˝inwestowania˝ w młodzież wiejską?    6. Jak wyglądać będzie doskonalenie zawodowe obecnych nauczycieli i kto ponosić będzie skutki finansowe tego zadania? Czy będą dostosowane do przyszłych, a właściwie już obecnych wymogów, programy kształcenia wyższego kandydatów na nauczycieli i kto za to odpowiada?    7. Co dalej z Kartą nauczyciela i zawartymi w niej przywilejami? Kto ponosić będzie skutki finansowe związane z realizacją zawartych w niej postanowień?    8. Jakie dotychczas poniesiono koszty w związku z wdrażaniem reformy i ile wyniesie całkowity koszt jej realizacji? Ile wynosi obecny deficyt w budżecie środków przeznaczonych na tę reformę?    9. Skąd rząd zamierza wziąć pieniądze na zakup brakujących gimbusów i jakie są kryteria przyznawania ich poszczególnym województwom?    10. Dlaczego zdecydowano się na zakup gimbusów, zamiast wybrania innej drogi, tj. na przykład dofinansowywania w ustalonej proporcji zakupów dokonywanych przez gminy, co pozwoliłoby zakupić dwa do trzech razy więcej autobusów? Czy w przyszłości planowana jest zmiana tego nienajlepszego rozwiązania?    11. Czy istnieją, a jeśli tak, to jakie są plany dotyczące dalszego wspierania wyposażania szkolnych klas komputerowych, zwłaszcza gimnazjów? Czy są plany i możliwości objęcia tym programem, choć w pewnym tylko zakresie, placówek domów dziecka, gdzie dzieci poszkodowane przez los mogłyby podnosić swoją wiedzę w tak ważnej dzisiaj i w przyszłości dziedzinie, stwarzając sobie szansę na lepszą przyszłość?    Poseł Adam Stanisław Szejnfeld    Piła, dnia 23 września 1999 r.